Maszyna pakująca - jak obniżyć koszty eksploatacji i usprawnić produkcję?

Wybierając maszynę pakującą, łatwo skupić się przede wszystkim na jej maksymalnej wydajności. Tymczasem w codziennej produkcji równie istotne są czas przezbrajania, zużycie energii i sprężonego powietrza, wygoda obsługi, diagnostyka, dostępność części oraz możliwość późniejszej rozbudowy urządzenia.

Dlatego projektując maszyny pakujące w FILMAT, patrzymy nie tylko na sam proces pakowania. Liczy się również to, jak maszyna będzie obsługiwana, jak często będzie przezbrajana, jakie media będzie zużywać i czy będzie można dostosować ją do zmieniającej się produkcji.

Spis treści

Co naprawdę wpływa na koszt eksploatacji maszyny pakującej?

Szybkie przezbrajanie - dlaczego ma znaczenie?

Adaptacyjne sterowanie temperaturą a zużycie energii

Jak mierzyć rzeczywiste zużycie energii?

Sprężone powietrze i napędy - gdzie szukać oszczędności?

Pakowanie w folie z recyklatem i folie biodegradowalne

Serwisowanie i modułowa rozbudowa maszyny

Na co zwrócić uwagę przed zakupem maszyny pakującej?

Dobra maszyna pakująca to nie tylko wysoka wydajność

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Bibliografia

Co naprawdę wpływa na koszt eksploatacji maszyny pakującej?

Cena zakupu jest tylko jednym z elementów kosztu użytkowania urządzenia. Na koszt pakowania wpływają także energia, sprężone powietrze, przezbrojenia, serwis i nieplanowane przestoje.

Dlatego przed podjęciem decyzji zakupowej warto przeanalizować nie tylko maksymalną liczbę cykli na minutę, lecz także zużycie mediów, czas zmiany formatu, dostępność części i możliwość późniejszej rozbudowy. Przy ocenie maszyny znaczenie mają również bezpieczeństwo eksploatacji, ergonomia oraz łatwość obsługi i konserwacji. Obecnie zasadnicze wymagania dotyczące bezpieczeństwa maszyn w Polsce określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 21 października 2008 r., wdrażające dyrektywę maszynową 2006/42/WE. Od 20 stycznia 2027 r. zasadniczo stosowane będzie natomiast Rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn, które zastąpi dotychczasową dyrektywę i będzie bezpośrednio stosowane w państwach członkowskich UE [1].

W FILMAT wychodzimy z założenia, że technologia powinna wspierać operatora, a nie komplikować jego pracę. Dlatego uniwersalność maszyny powinna nie tylko oznaczać szerokie możliwości zastosowania, lecz również jej nieskomplikowaną obsługę.

Szybkie przezbrajanie - dlaczego ma znaczenie?

W zakładach, w których pakuje się wiele różnych produktów, częste przezbrojenia mogą istotnie wpływać na efektywny czas pracy maszyny. Im krótsze serie i częstsze zmiany asortymentu, tym większe znaczenie ma możliwość szybkiego i powtarzalnego odtworzenia istniejących ustawień.

W zależności od konfiguracji maszyn stosujemy m.in.:

• regulacje bez konieczności użycia narzędzi,

• pokrętła i uchwyty ułatwiające zmianę ustawień,

• cyfrowe wskaźniki położenia,

• listwy z podziałkami i oznaczeniami,

• zapis parametrów dla poszczególnych produktów.

Dzięki temu operator może szybko wrócić do wcześniej zapisanych ustawień, bez konieczności ponownego ustawiania parametrów maszyny. Pozwala to ograniczyć czas postoju i ryzyko błędów, a także zachować większą powtarzalność między kolejnymi zmianami produkcyjnymi. 

Adaptacyjne sterowanie temperaturą a zużycie energii

W maszynach wykorzystujących folię termokurczliwą jednym z ważnych odbiorników energii jest układ grzewczy komory obkurczającej. Jednocześnie utrzymanie odpowiedniej temperatury ma bezpośrednie znaczenie dla jakości i powtarzalności procesu.

Dlatego jednym z rozwiązań rozwijanych przez FILMAT jest adaptacyjne sterowanie regulatorami temperatury. Sterownik analizuje bieżące warunki pracy i dostosowuje moc grzewczą do rzeczywistej wydajności pakowania. Układ reaguje więc na zmianę liczby produktów przechodzących przez komorę, pomagając utrzymać stabilną temperaturę bez niepotrzebnego zużycia energii.

W połączeniu z odpowiednio dobranymi grzałkami firmy SELFA rozwiązanie pozwala uzyskać szybką reakcję układu. W zależności od produktu, rodzaju folii, wydajności i organizacji procesu rozwiązanie FILMAT może ograniczyć zużycie energii elektrycznej o około 12% w porównaniu z tradycyjnym sposobem sterowania. Nie jest to wartość uniwersalna - rzeczywisty efekt zależy od konkretnej konfiguracji i warunków pracy.

Niezależnie od rozwiązań stosowanych przez FILMAT, materiały U.S. Department of Energy dotyczące ogrzewania procesowego wskazują na znaczenie ograniczania strat cieplnych, właściwego projektowania układu oraz dopasowania ilości dostarczanej energii do potrzeb procesu [2].

Rozwiązania wykorzystujące kontrolowane obkurczanie folii znajdują zastosowanie m.in. w tunelach obkurczających oferowanych przez FILMAT.

Jak mierzyć rzeczywiste zużycie energii?

Aby móc ocenić rzeczywiste oszczędności, opracowaliśmy w FILMAT SKZE - System Kontroli Zużycia Energii. Umożliwia on monitorowanie rzeczywistego poboru energii przez maszynę. System pozwala porównywać ustawienia, analizować wpływ wydajności i sprawdzać efekty optymalizacji. Takie podejście jest zgodne z zasadami systemowego zarządzania energią, w którym istotną rolę odgrywają regularne pomiary, analiza danych oraz ciągłe doskonalenie efektywności energetycznej [3].

Przy porównywaniu wyników trzeba mieć na uwadze warunki pracy. Samo zużycie energii podczas zmiany produkcyjnej niewiele nam powie, jeżeli nie odniesiemy go na przykład do liczby zapakowanych produktów, czasu efektywnej pracy lub konkretnych ustawień maszyny. Dopiero porównanie danych zbliżonych warunków pozwala rzetelnie ocenić oszczędności. 

Sprężone powietrze i napędy - gdzie szukać oszczędności?

Zużycie sprężonego powietrza jest jednym z kosztów eksploatacyjnych w wielu zakładach. Trzeba je wytworzyć, uzdatnić i dostarczyć do odbiornika, dlatego znaczenie mają wymagane ciśnienie, szczelność instalacji i rzeczywiste zapotrzebowanie urządzenia. U.S. Department of Energy wskazuje m.in. na potrzebę ograniczania strat i utrzymywania właściwego poziomu ciśnienia w instalacjach sprężonego powietrza [4].

Jednym z kierunków optymalizacji maszyn FILMAT było obniżenie wymaganego ciśnienia roboczego z 6 do 5 barów. Nie oznacza to jednak, że każdą maszynę można bezpiecznie przestawić na niższe ciśnienie. Układ pneumatyczny musi być odpowiednio zaprojektowany pod względem sił, dynamiki ruchu i doboru komponentów.

Tam, gdzie jest to technicznie i ekonomicznie uzasadnione, rozwiązania pneumatyczne zastępujemy napędami elektrycznymi. Nie ma jednak zasady, że jeden rodzaj napędu jest zawsze lepszy. Pneumatyka dobrze sprawdza się w wielu prostych i powtarzalnych ruchach, natomiast napęd elektryczny może być korzystniejszy tam, gdzie potrzebna jest dokładna kontrola pozycji, prędkości lub profilu ruchu.

W urządzeniach FILMAT stosujemy również energooszczędne silniki oraz napędy dobrane do wymagań konkretnego procesu. Przy ich doborze uwzględniamy rozporządzenie UE 2019/1781, ustanawiające wymagania w zakresie efektywności energetycznej dla określonych kategorii silników elektrycznych i układów bezstopniowej regulacji obrotów [5]. 

Pakowanie w folie z recyklatem i folie biodegradowalne

W ostatnich latach w FILMAT rozwijaliśmy technologię pakowania z wykorzystaniem folii zawierających surowiec pochodzący z recyklingu oraz folii biodegradowalnych. Materiały te mogą zachowywać się podczas zgrzewania i obkurczania inaczej niż tradycyjne folie.

Na efekt wpływają m.in. temperatura i czas zgrzewania, prędkość transportera, temperatura w komorze, cyrkulacja oraz kierunek nadmuchu gorącego powietrza. Dlatego parametry należy dobierać do rzeczywistego produktu i materiału opakowaniowego, a nie wyłącznie do wartości katalogowych.

Znaczenie tego zagadnienia będzie rosło. Rozporządzenie UE 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych przewiduje m.in. wymagania dotyczące recyklowalności oraz minimalnej zawartości materiału pochodzącego z recyklingu w określonych opakowaniach z tworzyw sztucznych [6].

Serwisowanie i modułowa rozbudowa maszyny

Na łatwość eksploatacji maszyny wpływają decyzje podejmowane już na etapie jej projektowania. Łatwy dostęp do elementów wymagających kontroli, czyszczenia czy regulacji może skrócić czas wykonywania tych czynności i ograniczyć przestoje. Czytelny panel operatorski i odpowiednio przygotowane komunikaty diagnostyczne pomagają operatorowi szybciej rozpoznać przyczynę zatrzymania maszyny. 

W maszynach FILMAT stosujemy komponenty renomowanych producentów, takich jak Siemens, Mitsubishi Electric, Omron, Festo, Metal Work i SELFA. Ułatwia to dostęp do części zamiennych i obsługę serwisową. Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronie serwisu FILMAT.

Maszyna może być również rozbudowywana wraz z rozwojem produkcji. W zależności od potrzeb może zostać uzupełniona o systemy podawania i grupowania produktów, transportery, etykietowanie, stoły odbiorcze, moduły automatyzujące odbiór opakowań czy dodatkowe systemy kontroli procesu.

FILMAT oferuje zarówno linie pakowania automatycznego, jak i linie pakowania półautomatycznego. Wybór poziomu automatyzacji powinien wynikać z charakteru produkcji - przy dużych i powtarzalnych seriach większa automatyzacja może być uzasadniona, natomiast przy częstych zmianach produktu ważniejsza może być elastyczność.

Na co zwrócić uwagę przed zakupem maszyny pakującej?

Przed wyborem rozwiązania warto uporządkować informacje o produkcie, procesie i warunkach pracy. Pozwala to lepiej dopasować konstrukcję urządzenia do rzeczywistych potrzeb zakładu.

Takie dane ułatwiają rozmowę z producentem i ograniczają ryzyko pominięcia ważnych wymagań. Istotnym elementem są także próby na rzeczywistym produkcie i materiale opakowaniowym.

Dobra maszyna pakująca to nie tylko wysoka wydajność

Dobra maszyna powinna być wydajna, ale także prosta w obsłudze, szybka w przezbrajaniu, łatwa do diagnozowania i ekonomiczna w utrzymaniu.

Dlatego w FILMAT rozwijamy kilka kierunków równocześnie: upraszczamy regulację, stosujemy adaptacyjne sterowanie temperaturą, monitorujemy zużycie energii przez SKZE, ograniczamy zapotrzebowanie na sprężone powietrze, wykorzystujemy odpowiednio dobrane napędy i rozwijamy procesy pakowania nowych rodzajów folii.

Naszym celem nie jest budowanie maszyny najbardziej skomplikowanej, lecz maszyny przemyślanej - dopasowanej do produktu, procesu i osób, które będą z nią pracować każdego dnia.

FAQ - najczęściej zadawane pytania

Od czego zależy zużycie energii przez maszynę pakującą?

Zużycie energii przez maszynę pakującą zależy od jej konstrukcji, zastosowanych napędów, wydajności, parametrów procesu i sposobu sterowania. W maszynach z tunelem obkurczającym duże znaczenie ma również praca układu grzewczego.

Jak skrócić czas przezbrajania maszyny pakującej?

W skróceniu czasu przezbrajania pomagają regulacje beznarzędziowe, wskaźniki położenia, listwy z podziałkami i możliwość zapisania ustawień dla poszczególnych produktów.

Co to jest SKZE?

SKZE to opracowany przez FILMAT System Kontroli Zużycia Energii, który umożliwia monitorowanie poboru energii i porównywanie różnych ustawień procesu.

Czy obniżenie ciśnienia sprężonego powietrza zmniejsza koszty?

Obniżenie ciśnienia roboczego może zmniejszyć zużycie sprężonego powietrza, a tym samym obniżyć koszty jego wytwarzania. Warunkiem jest jednak odpowiednie zaprojektowanie układu. Nie należy samodzielnie zmieniać ciśnienia poniżej wartości wskazanych przez producenta maszyny. 

Czy maszyna może pakować w folie zawierające recyklat?

Tak, ale taki materiał może wymagać innych parametrów zgrzewania i obkurczania. Dlatego przed zastosowaniem nowego materiału wskazane są próby na rzeczywistym produkcie i folii w celu dobrania odpowiednich parametrów procesu.

Automat czy półautomat - które rozwiązanie jest lepsze?

To zależy od charakteru produkcji. Automatyzacja dobrze sprawdza się przy dużych, powtarzalnych seriach, natomiast rozwiązanie półautomatyczne może być korzystniejsze przy częstych zmianach asortymentu i krótszych seriach.

Artykuł został przygotowany w oparciu o aktualny stan wiedzy, obowiązujące regulacje prawne oraz wieloletnią praktykę w zakresie projektowania i wdrażania maszyn pakujących. 

Ze względu na to, że właściwy dobór urządzenia i parametrów procesu zależy od produktu, materiału opakowaniowego, wymaganej wydajności oraz warunków pracy w konkretnym zakładzie, przedstawione informacje mają charakter ogólny.

Jeżeli potrzebujesz rozwiązania dopasowanego do konkretnego procesu produkcyjnego lub chcesz omówić indywidualne wymagania, zapraszamy do kontaktu.

Bibliografia

[1] Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn. Dostęp: 26 sierpnia 2026.
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1230/oj?locale=pl

[2] U.S. Department of Energy, Improving Process Heating System Performance: A Sourcebook for Industry. Dostęp: 26 sierpnia 2026.
https://www.energy.gov/sites/default/files/2016/04/f30/Improving%20Process%20Heating%20System%20Performance%20A%20Sourcebook%20for%20Industry%20Third%20Edition_0.pdf

[3] U.S. Department of Energy, Energy Management Programs - informacje dotyczące systemowego zarządzania energią, monitorowania zużycia i ciągłego doskonalenia efektywności energetycznej. Dostęp: 28 sierpnia 2026.

https://www.energy.gov/cmei/ito/energy-management-programs

[4] U.S. Department of Energy, Improving Compressed Air System Performance: A Sourcebook for Industry, Third Edition. Dostęp: 26 sierpnia 2026.
https://www.energy.gov/sites/prod/files/2016/03/f30/Improving%20Compressed%20Air%20Sourcebook%20version%203.pdf

[5] Komisja Europejska, Rozporządzenie (UE) 2019/1781 ustanawiające wymogi dotyczące ekoprojektu dla silników elektrycznych i układów bezstopniowej regulacji obrotów. Dostęp: 26 sierpnia 2026.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX%3A32019R1781

[6] Parlament Europejski i Rada UE, Rozporządzenie (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Dostęp: 26 sierpnia 2026.
https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2025/40/oj

O autorze

Autorem artykułu jest Grzegorz Siewiera, który posiada wieloletnie doświadczenie w projektowaniu, wdrażaniu i uruchamianiu maszyn oraz linii pakujących. Specjalizuje się w doborze rozwiązań do konkretnych produktów i procesów produkcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem ergonomii, automatyzacji, efektywności energetycznej oraz niezawodności maszyn. 

E-mail: grzegorz@filmat.pl
Telefon: +48 604 523 592
LinkedIn: FILMAT